વિદ્યોદય ફાઉન્ડેશન દ્વારા આર્થિક સહાય ઉપરાંતનો બીજો પ્રોજેક્ટ ચિનગારી શરૂ કરવામાં આવ્યો. આર્થિક રીતે પછાત હોવા ઉપરાંત શૈક્ષણિક રીતે પણ નબળા વિદ્યાર્થીઓને નવી દૃષ્ટિ આપી વધુ સારી રીતે ભણવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ છે. ચિનગારીનું વિશિષ્ટ પાસું છે – “બમણું પ્રોત્સાહન”.
- શૈક્ષણિક રીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓનું શૈક્ષણિક સ્તર ઊંચું લાવવાની તક.
- અભ્યાસમાં આગળ હોવા છતાં આર્થિક રીતે પછાત વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક સહાયનો લાભ.
ચિનગારી વિદ્યોદય ફાઉન્ડેશનનો એક વિશિષ્ટ કાર્યક્રમ છે. તેમાં સક્રિય રીતે જોડાયેલા સભ્યોને એક સાથે શીખવાનો અને શીખવાડવાનો બેવડો આનંદ મળે છે. આ એક અનોખો પ્રયોગ છે. આ કાર્યક્રમ લગભગ એક વર્ષથી સફળતાપૂર્વક ચાલી રહ્યો છે. નવા શૈક્ષણિક વર્ષથી આ કાર્યક્રમ અનુભવી શિક્ષકના માર્ગદર્શન હેઠળ વધુ સુવ્યવસ્થિત રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો.
ત્યાર બાદની પદ્ધતિ નીચે મુજબ છે :
- બાળકોને ભણાવતા વિદ્યાર્થીઓને તેમના યોગદાન બદલ પ્રોત્સાહનરૂપ વેતન આપવામાં આવે છે.
- આ રીતે દરેક વિદ્યાર્થી પોતાનું આખું પુસ્તક સરળતાથી વાંચી શકે છે.
- અંતે દરેક વિદ્યાર્થી આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈને વાંચન કૌશલ્ય પ્રાપ્ત કરે છે.
- જ્યારે બે વિદ્યાર્થીઓ સંપૂર્ણ રીતે વાંચતા શીખી જાય ત્યારે તેમને પ્રોજેક્ટમાંથી બહાર કરવામાં આવે છે અને તેમની જગ્યાએ નવા બે વિદ્યાર્થીઓને જોડવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સતત ચાલુ રહે છે.
- ઉચ્ચ ધોરણના વિદ્યાર્થીઓની મદદ લેવામાં આવે છે અને દરેકને ગ્રુપ A ના બે વિદ્યાર્થીઓ સોંપવામાં આવે છે.
- જે વિદ્યાર્થીઓ યોગ્ય રીતે વાંચી શકતા નથી તેમને A, B અને C એમ ત્રણ જૂથમાં વહેંચવામાં આવે છે.
- જે વિદ્યાર્થીઓ સારી રીતે વાંચી શકે છે તેમને વધુ ઉચ્ચ સ્તરનું વાંચન આપવામાં આવે છે.
- સૌપ્રથમ સમગ્ર વર્ગની વાંચન ક્ષમતાની તપાસ કરવામાં આવે છે.
- સમગ્ર આયોજન માટે એક શિક્ષકની નિમણૂક કરવામાં આવે છે. તેઓ વિદ્યાર્થીઓના તાલીમ કાર્યક્રમ, સમયપત્રક અને ચુકવણીનો હિસાબ સંભાળે છે.
- વિદ્યાર્થી શિક્ષકો બે કલાક સુધી ભણાવે છે, જ્યારે વ્યવસ્થાપક શિક્ષકને માર્ગદર્શન અને આયોજન માટે એક વધારાનો કલાક ફાળવવામાં આવે છે. સમગ્ર કાર્યક્રમનું આયોજન આ રીતે કરવામાં આવે છે કે વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો બંનેને યોગ્ય માર્ગદર્શન મળી રહે.
આ પ્રોજેક્ટના કારણે નાના ધોરણના શૈક્ષણિક રીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસમાં નોંધપાત્ર લાભ મળે છે. ઉચ્ચ ધોરણના વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવાનો અનુભવ મળે છે અને સાથે આર્થિક પ્રોત્સાહન પણ મળે છે. શિક્ષકોને બાળકોના શૈક્ષણિક સ્તરમાં થયેલા સુધારાનો આત્મસંતોષ મળે છે તેમજ તેમને પણ આર્થિક સહાય પ્રાપ્ત થાય છે. આમ, “દિવાથી દિવો” અને “જ્યોતથી જ્યોત પ્રગટે” એવી પ્રેરણાથી મોટા વિદ્યાર્થીઓ નાના વિદ્યાર્થીઓને ભણાવી સમગ્ર શાળાનું શૈક્ષણિક સ્તર ઊંચું લાવવામાં સહભાગી બને છે.